Spaleni przez matkę Rosję

Aleksiej Bałabanow zabrał mnie do wiecznie zasypanej śniegiem Rosji, by eksplorować rosyjską duszę i świat, dla którego najlepszym określeniem jest "postapokaliptyczny" (zarówno rzeczywistość jak i świat idei). Jednak coś nie zagrało i mimo, że dostrzegam obiektywną wartość dzieła nie byłem w stanie "wejść" w ten film, a samo historia i sposób jej opowiedzenia okazały się niezbyt ciekawe.

Tytułowym palaczem jest stary Jakut, małomówny weteran wojny w Afganistanie, który po powrocie z frontu zaczyna pracować i mieszkać w kotłowni. Jednak to miejsce służy nie tylko zapewnianiu ciepła mieszkańcom miasta, ale mafia korzysta z niego by w piecach utylizować zwłoki. Palacz tylko siedzi i milczy, całkowicie obojętny. Jedyną jego aktywnością jest pisanie powieści o zesłanym na Syberię kryminaliście i rodzinie Jakutów,którzy muszą udzielić mu schronienia.

Wielka kotłownia symbolizuje Rosję, pożerającą swoje dzieci, podtrzymywaną przy życiu przez żołnierzy, którym już wszystko jedno, jednak nawet oni się przy dosypywaniu węgla duszą. Mimo zmiany systemowej piece wciąż działają, po prostu zamiast milicjantów i agentów wywiadu mamy gangsterów. Poza tym wszystko jest jak było, historyczna machina jak ucierała ludzi na popiół tak uciera. Dzieje się tak od czasów carskich, pokazaniu tego ma służyć opowiadanie Jakuta, po współczesne.

Wiem, że to co teraz napiszę będzie brzmiało dziwnie, ale najbardziej w odbiorze "Palacza" przeszkadzała mi zbyt atrakcyjna forma. Brakowało chropawości, czegoś, co oddało by tematykę. Poza tym nieustannie powtarzany motyw muzyczny i pokazywanie wciąż tych samych wnętrz sprawił, że ogląda się ten film jak maraton z sitcomem. Nie da się nawet utożsamić z bohaterami - każdy z nich jest tylko marionetką, bezwolnie poruszającą się po scenie, swoim życiu. W teorii jest to ciekawe (szkoda, że w praktyce już mniej), chociaż nie nowe, na taki sam pomysł wpadł Tadeusz Kantor i realizował go w swoim Teatrze Cricot 2.

Film Aleksieja Bałabanowa jest świetnym przykładem na to, iż interesujące założenia mogą się nie sprawdzić w praktyce. "Palacz" może się podobać, mimo że oglądałem go bez najmniejszego emocjonalnego zaangażowania,

Obejrzano na festiwalu 5. Sputnik nad Polską 2011 pod patronatem Filmaster.pl.